Wie voor het eerst iets leest over infraroodlampen, stuit al snel op een wirwar aan termen: ver infrarood, nabij-infrarood, warmtelamp, fotobiomodulatie. Het lijkt op één onderwerp, maar gaat over wezenlijk verschillende toepassingen.
Een goed startpunt is het onderscheid tussen de drie hoofdgebieden van het infraroodspectrum.
Nabij-infrarood, ook wel IR-A genoemd, is het gedeelte van het infraroodspectrum dat het dichtst grenst aan zichtbaar rood licht. Verschillende classificaties hanteren een iets andere begingrens, soms rond 700 nm, soms rond 780 nm, maar in de context van fotobiomodulatie worden golflengtes rond 830 tot 850 nm het meest onderzocht, samen met rood licht rond 630 tot 660 nm. Dit licht is voor het menselijk oog onzichtbaar, maar heeft de eigenschap dat het relatief goed door weefsel kan dringen vergeleken met langere infraroodgolflengtes.
Belangrijk om te weten: warmte is niet het primaire werkingsmechanisme van fotobiomodulatie. Krachtige panelen kunnen huid en weefsel op korte afstand wel degelijk verwarmen, maar dat is iets anders dan de behandeling zelf te omschrijven als warmtetherapie.
Midden-infrarood (IR-B, circa 1400 tot 3000 nm) en ver infrarood (IR-C, circa 3000 nm en langer) worden in toenemende mate geabsorbeerd door water in weefsel. Voor IR-C geldt dit het sterkst, waardoor die golflengtes hun energie zeer oppervlakkig afgeven met een overwegend thermisch effect. Binnen IR-B verschilt de penetratiediepte afhankelijk van de golflengte; ook hier speelt waterabsorptie een rol, maar de energieafgifte is niet in alle gevallen even oppervlakkig als bij IR-C. Dit zijn de golflengtes die je tegenkomt in infraroodcabines en traditionele warmtelampen.
Veel mensen kennen infraroodlampen nog van de rode warmtelampen die vroeger in huishoudens stonden. Die werden gebruikt bij gespannen spieren of pijn in de nek en schouders. De lamp straalde warmte uit, de doorbloeding in het behandelde gebied nam lokaal toe, en dat gaf verlichting.
Dit is een ander principe dan moderne roodlichttherapiepanelen. Bij fotobiomodulatie gaat het niet primair om het verhitten van weefsel, maar om de biologische effecten van specifieke golflengtes bij gecontroleerde irradiantie en dosis. Zoals we bij Loptimize zelf in de praktijk merken, worden die twee toepassingen nog weleens door elkaar gehaald, vooral door mensen die de warmtelampen van vroeger goed kennen.
Een infraroodsauna en een roodlichttherapiepaneel zijn in dat licht ook geen vergelijkbare apparaten, ook al kunnen sommige infraroodsauna's IR-A uitstralen. Het kernverschil is dat een sauna primair warmte nastreeft, terwijl fotobiomodulatie werkt met specifieke golflengtes, gecontroleerde irradiantie en een berekende dosis.
Bij nabij-infrarood licht rond 850 nm en rood licht rond 630 tot 660 nm wordt aangenomen dat dit licht wordt opgenomen door specifieke moleculen in de mitochondriën, de energiecentrales van cellen. Dit kan de energieproductie in cellen beïnvloeden en is een van de mechanismen die in de literatuur wordt beschreven.
De dosis die het huidoppervlak bereikt, is daarbij een van de belangrijkste parameters, maar zeker niet de enige. Golflengte, irradiantie, behandeltijd, frequentie, behandeloppervlak en het doelweefsel spelen allemaal een rol. Bovendien geldt binnen fotobiomodulatie een bifasische dosisrespons: te weinig licht geeft onvoldoende effect, maar een hogere dosis geeft niet automatisch meer resultaat en kan bij overschrijding afvlakken of verminderen.
Een punt dat daarbij vaak onderbelicht blijft: de dosis aan het huidoppervlak is niet hetzelfde als de hoeveelheid licht die dieper gelegen weefsels bereikt. Hoe goed licht doordringt, hangt af van de golflengte, het soort weefsel en de individuele situatie.
Een van de meest onderzochte toepassingen van fotobiomodulatie is de ondersteuning van spierherstel en het verminderen van spierpijn na inspanning. Rood licht en nabij-infrarood worden in de literatuur onderzocht voor gebruik vóór en na fysieke inspanning. Toepassing vóór inspanning is daarbij het meest onderzocht, met de meest consistente ondersteuning in de literatuur. Toepassing na inspanning wordt eveneens onderzocht, met name voor herstel.
Voor gewrichtspijn en klachten zoals reumatoïde artritis bestaat ook onderzoek, maar resultaten en bewijskracht verschillen per toepassing, soort klacht en behandelprotocol. We willen dat eerlijk benoemen: niet voor elke toepassing is voldoende humaan onderzoek beschikbaar om sterke uitspraken te doen.
Een klant die onze Medi 300 had aangeschaft vanwege haaruitval, liet ons ongeveer drie weken na haar aankoop weten dat ze voor het eerst verbetering merkte. Ze had al verschillende dingen geprobeerd.
Dat was fijn om te horen. Maar we vinden het belangrijk om hier eerlijk over te zijn: we weten niet meer precies welke lichtstand, behandelafstand en dosering ze gebruikte. We kunnen dus niet zeggen welke golflengte of welk mechanisme verantwoordelijk was voor haar ervaring. Drie weken is bovendien een relatief korte periode om conclusies te trekken over daadwerkelijke haargroei. Het blijft een persoonlijke ervaring, geen bewijs van werkzaamheid.
Wat dit voorbeeld voor ons vooral laat zien, is waarom we onze panelen zo uitgebreid meten. Als klanten positieve ervaringen melden, willen we uiteindelijk kunnen uitleggen welke golflengtes ze gebruikten, hoeveel licht ze op een bepaalde afstand ontvingen en hoe dat zich verhoudt tot wat er in wetenschappelijk onderzoek wordt beschreven.
Voor huidverzorging, waaronder rimpels en wondgenezing, bestaat onderzoek naar rood licht en nabij-infrarood. Resultaten en bewijskracht verschillen per toepassing en behandelprotocol. Hoe snel effecten optreden verschilt sterk per toepassing: dat kan variëren van eenmalige toepassingen tot meerdere weken of maanden bij regelmatig gebruik.
Voor acne bestaat onderzoek naar rood licht rond 630 tot 660 nm. In bepaalde onderzoeken naar rood licht bij acne is een dosis van circa 5,4 J/cm² toegepast; dit is geen algemeen vastgestelde standaarddosering, maar een waarde die in die specifieke onderzoeken werd gebruikt. Het directe antibacteriële effect dat soms in verband wordt gebracht met lichttherapie bij acne, wordt in de literatuur gekoppeld aan blauw licht, niet aan rood licht. Het exacte mechanisme van rood licht bij acne is nog niet volledig opgehelderd.
We begrijpen waarom mensen bij de aanschaf van een infraroodlamp kijken naar het aantal leds, het wattage of het aantal golflengtes. Als lamp A 100 leds heeft en lamp B 200, dan lijkt B al snel krachtiger en dus beter.
Maar zo werkt het niet.
Het elektrische wattage van een lamp geeft aan hoeveel elektrisch vermogen het apparaat verbruikt. Het zegt niet hoeveel optisch vermogen er op een bepaalde behandelafstand bij de huid aankomt. Het aantal leds zegt iets over de constructie van het paneel, niet over de daadwerkelijke irradiantie per lichtstand op de afstand waarop jij de lamp gebruikt. En meer golflengtes betekent niet automatisch dat een lamp effectiever is: je moet juist kijken welke golflengtes wetenschappelijk zijn onderzocht voor jouw toepassing, hoeveel licht elke golflengte daadwerkelijk bijdraagt en welke dosis in het betreffende onderzoek werd gebruikt.
Bij nabij-infrarood speelt nog een extra complicatie: het licht is voor het menselijk oog onzichtbaar. Je kunt aan de helderheid van een lamp niet zien hoeveel nabij-infrarood er daadwerkelijk wordt uitgestraald.
We hebben meerdere keren contact gehad met mensen die al een roodlichttherapiepaneel van een ander merk hadden gekocht, op basis van hoog wattage, een groot aantal leds of de hoeveelheid golflengtes. Toen ze de lamp thuis hadden, liepen ze tegen een probleem aan: ze konden nergens vinden hoeveel rood of nabij-infrarood licht hun lamp afzonderlijk afgaf op een bepaalde behandelafstand.
Dat is vervelend wanneer je de lamp voor een specifiek doel wilt gebruiken. Stel dat je een wetenschappelijk onderzoek vindt waarbij 850 nm nabij-infrarood wordt toegepast met een bepaalde dosis. Dan moet je weten hoeveel 850 nm jouw lamp op de gekozen afstand afgeeft om een vergelijkbare dosis aan het huidoppervlak te kunnen berekenen. Als de fabrikant alleen één gecombineerde totaalwaarde voor alle leds vermeldt, kun je die vertaalslag niet betrouwbaar maken.
We kunnen niet zeggen dat hun eerdere lampen per definitie slecht waren of niet werkten. Dat hebben we niet vastgesteld. Maar de aankoop bleek voor hun doel teleurstellend, omdat ze niet over de meetgegevens beschikten die nodig waren om de lamp gericht te gebruiken. Sommigen van hen hebben uiteindelijk alsnog een paneel bij Loptimize aangeschaft, juist omdat we de rode lichtstand, de nabij-infrarode lichtstand en beide standen gecombineerd op verschillende afstanden meten.
Ons advies is daarom: koop een infraroodlamp niet op basis van het hoogste wattage of het grootste aantal leds, maar kijk of de fabrikant daadwerkelijk bruikbare meetgegevens beschikbaar stelt.
Bij Loptimize gebruiken we een OHSP350-S spectrometer in een donkere ruimte. De lamp staat op een vaste positie, en met een meetopstelling bepalen we op verschillende afstanden de lichtintensiteit. Elke meting voeren we drie keer uit om de resultaten zo betrouwbaar en reproduceerbaar mogelijk te maken.
Wat ons onderscheidt van veel andere aanbieders, is dat we niet alleen de totale lichtintensiteit meten, maar ook de verschillende lichtstanden afzonderlijk. Bij onze panelen betekent dat concreet: we meten uitsluitend het nabij-infrarode licht van 850 nm, vervolgens de rode lichtstand met 630 en 660 nm gecombineerd, en tot slot beide lichtstanden tegelijkertijd.
Dit doen we op verschillende afstanden. Daardoor krijgen we veel gedetailleerdere informatie dan wanneer we alleen één totaalwaarde op één afstand zouden vermelden.
De formule die we daarbij gebruiken is eenvoudig:
Dosis (J/cm²) = irradiantie (mW/cm²) × tijd (seconden) ÷ 1000
Irradiantie is de lichtintensiteit die het oppervlak bereikt, uitgedrukt in mW/cm². Dosis is de totale hoeveelheid energie die het oppervlak ontvangt, uitgedrukt in J/cm². Die twee termen zijn niet uitwisselbaar: ze beschrijven verschillende grootheden.
Het meest concrete voorbeeld van het belang van meten, komt uit onze eigen metingen aan de Maxi.
Voor uitsluitend 850 nm nabij-infrarood meten we bij de Maxi op 10 centimeter afstand ongeveer 97 mW/cm². Op 50 centimeter is dat nog maar ongeveer 24 mW/cm².
Omgerekend naar dosis bij vijf minuten behandeling: op 10 centimeter ontvangt de huid een berekende dosis van ongeveer 29,1 J/cm². Op 50 centimeter is dat 7,2 J/cm². Dat is een verschil van ruim een factor vier, met dezelfde lamp, dezelfde golflengte en dezelfde behandeltijd.
Een tweede illustratie, ditmaal voor de rode lichtstand: bij de Maxi meten we op 10 centimeter afstand 49 mW/cm² en op 30 centimeter 21 mW/cm². Dat is meer dan een factor twee verschil, met dezelfde lamp, dezelfde golflengte en dezelfde behandeltijd. Ga je nog verder weg, dan neemt de irradiantie verder af: op 0 centimeter meten we 211 mW/cm², op 5 centimeter 63 mW/cm², op 15 centimeter 35 mW/cm², op 20 centimeter 30 mW/cm², op 25 centimeter 23 mW/cm² en op 35 centimeter 17 mW/cm². De behandelafstand heeft dus grote invloed op hoeveel licht de huid daadwerkelijk bereikt.
Dit laat zien hoe weinig houvast een algemeen advies als "gebruik de lamp tien minuten per dag" biedt wanneer je niet weet op welke afstand iemand staat. De behandeltijd is niet op zichzelf bepalend. Het gaat om de combinatie van golflengte, gemeten irradiantie, afstand en blootstellingsduur. Behandeltijd en frequentie moeten per toepassing, golflengte, irradiantie en gewenste dosis worden afgeleid uit het relevante onderzoek.
Het is ook de reden waarom we voorzichtig zijn met het rechtstreeks overnemen van behandelprotocollen uit wetenschappelijke publicaties. Als onderzoekers een bepaalde dosis nabij-infrarood gebruiken, moet je eerst weten welke irradiantie jouw eigen apparaat op de gekozen behandelafstand levert voordat je een vergelijkbare dosis aan het huidoppervlak kunt berekenen. Daarbij geldt: de dosis aan het huidoppervlak is niet hetzelfde als de hoeveelheid licht die uiteindelijk dieper gelegen weefsels bereikt.
We willen dan ook niet zomaar adviseren dat iemand vijf of tien minuten voor een infraroodlamp moet gaan zitten. We willen kunnen onderbouwen hoeveel licht die persoon op die afstand daadwerkelijk ontvangt en hoe dat zich verhoudt tot de doseringen die in wetenschappelijk onderzoek worden toegepast.
Nabij-infrarood licht is onzichtbaar, maar dat betekent niet dat het geen effect heeft op de ogen. Bij behandelingen dicht bij het gezicht adviseren we de meegeleverde oogbescherming te gebruiken. Kijk niet rechtstreeks in de leds.
Veiligheid bij roodlichttherapie is gekoppeld aan randvoorwaarden: de aanbevolen behandelafstand, de irradiantie en de behandeltijd. Absolute uitspraken over risico's zijn daardoor niet te doen zonder die context.
Ben je zwanger, gebruik je medicijnen die de huidgevoeligheid verhogen (zoals bepaalde antibiotica of huidmedicatie), of staat een huidaandoening onder medische behandeling? Dan raden we aan om bij twijfel eerst met je arts of behandelaar te overleggen voordat je met roodlichttherapie begint. Roodlichttherapie wordt ook bij diverse huidaandoeningen onderzocht, maar als je niet weet hoe jouw aandoening op licht reageert, is het verstandig om dat eerst na te gaan.
Voor kinderen en ouderen gelden dezelfde basisprincipes: de afstand, irradiantie en behandeltijd bepalen de dosis. Er is geen algemene reden om deze groepen uit te sluiten van roodlichttherapie, maar ook geen specifiek onderzoek dat voor hen afwijkende protocollen heeft vastgesteld. Voorzichtigheid en een lage startdosis zijn dan een logisch uitgangspunt.
Roodlichttherapie wordt in de praktijk gecombineerd met fysiotherapie en massage. Wetenschappelijk onderzoek naar de combinatie is beperkt. Er is geen reden om aan te nemen dat de combinatie per definitie ongunstig is, maar we kunnen er ook geen uitspraken over doen die verder gaan dan wat het onderzoek laat zien.
LED-panelen hebben doorgaans een langere levensduur dan gloeilampen of halogeenlampen, maar ook leds verouderen geleidelijk. De lichtopbrengst kan over tijd licht afnemen. Praktische onderhoudsadviezen: houd de behuizing stofvrij, verwijder vingerafdrukken of stof van het frontglas met een zachte doek en bewaar het paneel op een droge plek. Of slijtage van het oppervlak de optische eigenschappen meetbaar beïnvloedt, kunnen we zonder specifieke metingen voor en na slijtage niet onderbouwen, dus daar doen we geen uitspraken over.
Marketing rondom infraroodlampen is gemakkelijk te begrijpen: meer leds, meer wattage, meer golflengtes. Die getallen zijn simpel te vergelijken. De gegevens die werkelijk van belang zijn voor een behandelprotocol, zijn voor de meeste consumenten veel lastiger te beoordelen.
Pas als je weet hoeveel licht een lamp per afzonderlijke lichtstand op de afstand levert waarop jij hem gaat gebruiken, kun je beoordelen of een behandelprotocol vergelijkbaar is met wat in wetenschappelijk onderzoek is gebruikt. Dat is de enige manier om van een technische specificatie naar een onderbouwd gebruik te komen.
Wij vinden dat fabrikanten die uitsluitend een gecombineerde totaalwaarde opgeven, consumenten tekortdoen. Niet omdat andere panelen per definitie niet werken, maar omdat de gegevens ontbreken om de lamp gericht en onderbouwd te gebruiken. Dat is een keuze die wij bij Loptimize bewust anders maken.
BLACK FRIDAY 20% korting op alles met kortingscode REDFRIDAY2026
